Varyans, bir bahsin sonuçlarının ortalamadan ne kadar savrulduğunu ölçer; standart sapma ise aynı bilginin karekökü alınmış, TL cinsinden okunabilir hâlidir. Casino seanslarının bu kadar sallanmasının nedeni budur: ev avantajı küçük ve sabit, ama varyans büyüktür ve kısa vadede ev avantajını gölgede bırakır.
Bir sahneyle başlayalım
İki arkadaş aynı akşam Avrupa ruletinde kırmızıya 100 TL'lik bahisle 100'er el oynuyor. Biri 900 TL artıda, diğeri 1.100 TL ekside ayrılıyor. İkisi de aynı oyunu, aynı bahisle oynadı. Hile yok, şanssızlık suçlaması da yersiz; bu, matematiğin tam olarak öngördüğü dağılımın iki ucu.
Beklenen değere göre her el ortalama 2,70 TL kayıp demek; 100 elde yaklaşık 270 TL. Ama tek eldeki sonuç +100 ya da −100. Bu iki değer ortalamadan çok uzak, işte varyans bu uzaklığın ölçüsü. Beklenen değer kavramı için EV hesabı yazısına bakabilirsiniz.
Hesap: standart sapma nasıl çıkar?
Tek bir kırmızı bahsi için sonuçlar +1 (olasılık 18/37) ve −1 (olasılık 19/37). Varyans yaklaşık 0,999; standart sapma da yaklaşık 1 birim. Bahisler birikirken standart sapma, bahis sayısının karekökü kadar büyür; doğrusal değil. Yani n el oynarsanız toplam sonucun standart sapması yaklaşık √n × bahis olur.
| Bahis türü (Avrupa ruleti) | Bir elde standart sapma | 100 elde toplam (100 TL bahis) |
|---|---|---|
| Kırmızı/siyah | yaklaşık 1 birim | yaklaşık 1.000 TL |
| Tek numara (35'e 1) | yaklaşık 5,8 birim | yaklaşık 5.840 TL |
| Beklenen kayıp (ikisi için) | yüzde 2,70 | yaklaşık 270 TL |
Tek numara için varyans: (35² × 1 + 1 × 36) / 37 ≈ 34,1; karekökü 5,84. Kırmızı bahsinde 100 elin toplamı yaklaşık yüzde 68 ihtimalle −1.270 ile +730 TL arasında kalır (ortalama −270, artı eksi 1.000). Beklenen kayıp 270 TL iken sonucun 1.000 TL'lik bir dalgalanma içinde gezmesi, kısa seansta ev avantajının neredeyse görünmez olmasının nedeni.
Kısa vade, uzun vade
Burada bir ters orantı var. Toplam beklenen kayıp bahis sayısıyla doğrusal artar (n × 2,70 TL), standart sapma ise karekökle (√n × 100 TL). Oyun sayısı arttıkça kayıp, dalgalanmayı geçmeye başlar. Kırmızı bahsinde 100 elde kayıp/sapma oranı 0,27; 10.000 elde kayıp 27.000 TL, sapma 10.000 TL. Bu, "şansım döner" diye uzun oynayan kişinin neden genellikle eksiye doğru kayan bir çizgi gördüğünü açıklar.
Yüksek varyanslı oyunda küçük bir kasa hızla erir. Seans bütçenizi önceden hesaplayın.
Bankroll hesap makinesi →Varyansı yükselten ve düşüren şeyler
- Düşük olasılık, yüksek ödeme bahisleri varyansı yükseltir. Tek numara ruleti ve jackpot slotları bu gruptadır.
- Blackjack'te standart sapma el başına yaklaşık 1,15 birimdir; ikiye katlama ve bölme bunu yukarı çeker.
- Slotlarda bu ölçüye volatilite denir. Yüksek volatilite, uzun kuru dönemler ve ara sıra büyük vuruş demektir. Ayrıntı için volatilite maddesine bakın.
- Bahsi küçültmek varyansı TL cinsinden azaltır ama oransal olarak aynı bırakır.
Aynı RTP'ye sahip iki slot, varyans açısından çok farklı seanslar üretebilir. 100 TL ile yüksek volatil bir oyunda bir saat boyunca hiçbir şey göremeyebilirsiniz; düşük volatilli oyunda ise bakiye yavaş yavaş aşağı iner. İkisinde de uzun vadeli beklenti aynıdır. Oyunun RTP'sini sözlükteki tanımla birlikte okumak faydalı.
Blackjack'te tek el için standart sapma 1,15 birim kadar. 100 TL'lik 200 el oynayan biri için toplam sapma yaklaşık 1,15 × √200 × 100 ≈ 1.626 TL eder. Beklenen kayıp ise yüzde 0,5 ile yaklaşık 100 TL. Yani bir akşamda 1.600 TL artıda ya da ekside bitmek şaşırtıcı değil. Bu yüzden blackjack'te az kaybettiğini sanan biri, aslında yalnızca şanslı bir seansın içinde olabilir.
Slotlarda ise tablo daha sert. Yüksek volatilli bir oyunda tek çevirimin standart sapması bahsin 10 ila 20 katına çıkabilir; oyun ve operatör ayarına göre değişir. 200 çevirimde beklenen kayıp küçükken sonuç iki yönde de çok açılabilir. İşte bu nedenle RTP yüzde 96 olan bir slotun "yüzde 96 verdiğini" düşünmek, kısa seans için yanıltıcıdır.
Bu bilgi ne işe yarar?
Varyansı bilmek kazandırmaz; ama yanlış sonuçlara varmanızı engeller. Üç kayıp el sonra "bir şeyler yanlış" ya da iki kazanç sonra "sistem çalışıyor" demek, gürültüden anlam çıkarmaktır. Kayıp ve kazanç serileri çoğu zaman tesadüftür; bunu kumarbaz yanılgısı yazısında işledik. Hiçbir bahis düzeni varyansı yok edemez; yalnızca dağıtır. Bahsi iki katına çıkarmak standart sapmayı iki, varyansı dört katına çıkarır; bu yüzden büyük bahis küçük bir kasada hızla tehlikeli hâle gelir. Ev avantajı ise her koşulda arkadan çalışmayı sürdürür.
Sık Sorulan Sorular
Varyans ile volatilite aynı şey mi?
Esas olarak evet. Slot dünyasında volatilite terimi tercih edilir; matematikte varyans ve standart sapma kullanılır. İkisi de sonuçların ne kadar savrulduğunu anlatır.
Standart sapma düşükse kazanma şansım artar mı?
Hayır. Düşük standart sapma yalnızca sonuçların ortalamaya yakın kalmasını sağlar. Ortalama negatifse, sonuç da daha tutarlı biçimde eksiye gider.
Kısa seansta kazanmam neden mümkün?
Çünkü standart sapma, beklenen kayıptan çok daha büyüktür. Kısa seansta şans ev avantajını aşabilir, ama bu tekrarlanabilir bir durum değildir.
18+ | Sorumlu oynayın. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kazanç vaadi içermez. Kumar bağımlılığı için Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) 115 hattından destek alabilirsiniz.